Thuế - Vũ khí bí mật của Brazil

Tổng thống Dilma Rousseff đang dựa vào tài năng của cơ quan thuế để có thể đạt được mục tiêu ngân sách đầy tham vọng mà không làm ảnh hưởng đến nền kinh tế đột ngột xuống dốc của nước này.
Cục thuế Liên bang được gọi với cái tên “The lion” vì có biểu tượng là một con sử tử và theo đuổi gắt gao những người trốn thuế. Các chiến dịch gần đây như "Black Panther" và "Delta" thường đi kèm với lực lượng vũ trang đặc biệt. Thậm chí, cục thuế còn sử dụng cả máy bay trực thăng để thăm dò nơi ở của các tỷ phú để khẳng định chắc chắn rằng họ đóng thuế đầy đủ.

Italo Lombardi, chuyên gia phân tích tại Standard Chartered chi nhánh New York nhận xét, Brazil có thể là nước thực hiện thu thuế tốt nhất thế giới và là sự thành công hiếm có trong thu thuế ở Mỹ Latinh. 
 
Năm nay, bà Rousseff sẽ phải tận dụng mọi kỹ năng của cục thuế để có thể đạt được mục tiêu ngân sách trong hoàn cảnh kinh tế Brazil đột ngột gặp quá nhiều khó khăn. Chính phủ đã đặt ra mục tiêu thặng dư ngân sách cơ bản năm 2012 ở mức 139 tỷ reais (tương đương 72 tỷ USD). 
 
Có hai cách để có thể đạt được thặng dư ngân sách, và tất nhiên bà Rousseff có thể cắt giảm chi tiêu. Tuy nhiên, các quan chức chính phủ cho rằng bà Rousseff  lo ngại không muốn cắt giảm quá nhiều bởi có thể dẫn đến làm tổn thương nền kinh tế vốn bắt đầu trì trệ từ giữa năm ngoái. Điều này có nghĩa gánh nặng chỉ tiêu thuế sẽ được đặt lên cục thuế. Năm ngoái cơ quan này đã tăng doanh thu thuế lên 10,1% trong khi kinh tế chỉ tăng trưởng 2,7%. 
 
Trong 3 tháng đầu năm nay, Chính phủ đã đạt được gần 1/3 chỉ tiêu của cả năm. Doanh thu thuế tăng hơn 7% so với cùng kỳ năm ngoái. Một trong những bí mật đằng sau sự thành công này là thái độ không quan tâm đến vị thế xã hội và chính trị của người nộp thuế. Trong tháng 4, báo chí địa phương đưa tin cảnh sát đã tịch thu một chiếc xe thể thao trị giá gần nửa triệu reais của Luis Fabiano – ngôi sao của câu lạc bộ bóng đá Sao Paulo vì bị cáo buộc trốn thuế. Chính bản thân Tổng thống Rousseff cũng bị kiểm tra trong năm 2009 khi còn đang ở chức Bộ trưởng vì đã vô tình mắc lỗi khi kê khai thuế.
 
Tham nhũng rất ít xảy ra trong khi ngược lại, các vụ quan chức cảnh sát và các cơ quan nhà nước bị buộc tội trốn thuế ngày càng tăng. Các quan chức từ Chile, Tanzania và cả Trung Quốc cũng đã đến Brazil để học tập cách làm hiệu quả của cục thuế Brazil.  
 
Một số nước Mỹ Latinh như Mexico và Paraguay bị thất thoát khoảng một nửa doanh thu thuế. Ngược lại, tỷ lệ thất thoát ở Brazil chỉ là 16%. Con số này là cao khi so với một vài nước Bắc Âu nhưng tốt hơn nhiều so với các thị trường mới nổi khác. Tỷ lệ thất thoát thuế ở Brazil trong giai đoạn 2000-2009 thấp hơn so với Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và Nam Phi – những nước còn lại trong nhóm BRICS.
 
Công nghệ và nhân lực là nhân tố quyết định sự thành công. Đội ngũ kế toán và chuyên gia luật được triển khai thực hiện kiểm soát số sách của các công ty trong suốt năm. Everardo Maciel, người đã đóng góp vào quá trình hiện đại hóa cục thuế trong những năm 90 cho biết Cục thuế Brazil là một trong những nơi đầu tiên trên thế giới hoàn toàn sử dụng công cụ Internet. 
 
Cục thuế có khoảng 12.000 chi nhánh ở khắp đất nước với nhiệm vụ từ kiểm soát các hóa đơn thuế của các tỷ phú cho đến truy đuổi những kẻ buôn lậu từ cocaine đến đồ chơi Trung Quốc dọc biên giới. 
 
Chính phủ cũng thành công trong việc tạo dựng thói quen chống thất thoát thuế cho người dân. Nhân viên thu ngân tại siêu thị và các cửa hàng bán lẻ ở các thành phố lớn sẽ ngay lập tức yêu cầu khách hàng điền mã số thuế vào hóa đơn. Bằng cách này, người dân được nhận khoản hoàn thuế đồng thời chính phủ thu được dữ liệu cho phép theo dõi sát sao tình hình kinh doanh của doanh nghiệp.
Những biện pháp này đã giúp chính phủ thu lại được 109 tỷ reais tiền thuế thất thu từ cá nhân và doanh nghiệp năm ngoái. Trong số này có những công ty tầm cỡ quốc gia như công ty khai thác quặng sắt Vale. 
 
Tuy nhiên, người dân cũng không hoàn toàn cảm phục với chính sách này với 65% người dân Brazil phản đối chính sách thuế của chính phủ. Doanh thu thuế  đóng góp vào 35% GDP, gần bằng với các nước châu Âu. Tuy nhiên, dịch vụ mà người dân nhận được còn thua xa so với châu Âu. Đường sá và trường học của Brazil thậm chí còn tồi tàn hơn tiêu chuẩn của các nước Mỹ Latinh.
Thu Hương
Theo TTVN/Reuters

CATEGORIES: