Doanh nghiệp FDI xù thuế, bỏ trốn: Lấn cấn xử lý hậu quả

Tình trạng chủ doanh nghiệp “biến mất” khỏi địa chỉ đăng ký kinh doanh đang khiến các cơ quan quản lý lúng túng trong xử lý hậu quả.
“Không chỉ một, mà tới 3-4 cơ quan cùng đang truy lùng tung tích của Công ty Kwang Sung, bao gồm Hải quan, Thuế, Bảo hiểm xã hội và đơn vị cho thuê cơ sở hạ tầng; họ cũng hỏi chúng tôi là nhà đầu tư này đã đi đâu”, ông Nguyễn Văn Thành, Phó trưởng ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Đồng Nai, nén một tiếng thở dài cho biết như vậy khi được phóng viên Báo Đầu tư hỏi về trường hợp của Công ty Kwang Sung Việt Nam (Khu công nghiệp Tam Phước).
Công ty này, như Báo Đầu tư đã đưa tin, đang nợ hơn 7,4 tỷ đồng tiền thuế. Trong số này, số thuế với phần máy móc, thiết bị nhập đầu tư miễn thuế, nhưng chưa thanh lý, tính đến ngày 10/4/2012 là 5,574 tỷ đồng (49,987 triệu đồng thuế nhập khẩu và 5,524 tỷ đồng thuế giá trị gia tăng); thuế trên nguyên liệu nhập về để sản xuất hàng xuất khẩu nhưng chưa có sản phẩm xuất khẩu là 1,84 tỷ đồng (thuế nhập khẩu 8,945 triệu đồng, thuế giá trị gia tăng 1,232 tỷ đồng, phạt chậm nộp thuế 599 triệu đồng). Bên cạnh đó, Kwang Sung đang nợ 500 triệu đồng tiền bảo hiểm xã hội từ năm 2010.
Bỏ khỏi địa chỉ kinh doanh từ tháng 4 năm ngoái, nên tới nay, Kwang Sung đang bị các “chủ nợ” ráo riết tìm kiếm. “Chúng tôi đang cố gắng liên lạc, nhưng chưa có kết quả”, ông Thành nói và cho biết, những trường hợp nợ thuế và bỏ trốn như Kwang Sung không phải là hiếm gặp trên phạm vi cả nước.
Bình Dương là ví dụ điển hình. Sau vụ việc của Công ty Diing Long, gần đây, cơ quan hải quan của tỉnh này lại tiếp tục phải than khổ với trường hợp Công ty TNHH Woolim Vina. Công ty này cũng đang nợ thuế 13 tỷ đồng, trong khi đã dừng hoạt động từ tháng 11/2008.
Tương tự như vậy, có thể truy tìm tên tuổi của khá nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) nợ thuế. Và đó là lý do vì sao, Tổng cục Hải quan từng phải cảnh báo và yêu cầu các cục hải quan địa phương rà soát danh sách doanh nghiệp đang nợ thuế.
Trao đổi với phóng viên Báo Đầu tư, ông Hoàng Việt Cường, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan cho biết, tuy chưa có kết quả tổng hợp cuối cùng, song tỷ lệ nợ thuế của các doanh nghiệp (bao gồm cả doanh nghiệp trong nước và nước ngoài) chỉ khoảng trên 2% trong tổng số thuế phải thu. “Cũng không có quá nhiều trường hợp doanh nghiệp bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh, nhưng phải có cảnh báo”, ông Cường nói.
Không chỉ là cảnh báo, cuối tuần qua, Tổng cục Hải quan đã có công văn yêu cầu các cục hải quan phải cập nhật thông tin về doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh trên Hệ thống thông tin quản lý rủi ro (Riskman 2).
Đây là một việc làm cần thiết để kịp thời phát hiện, giám sát và xử lý những trường hợp doanh nghiệp nợ thuế bỏ trốn.
Tuy nhiên, câu chuyện này không đơn giản ở chỗ làm sao thu hồi được thuế, mà còn là phải xử lý doanh nghiệp bỏ trốn như thế nào.“Khi chủ doanh nghiệp bỏ đi, doanh nghiệp khác muốn thế chân vào vị trí đó cũng không được bởi cơ quan quản lý không thể đồng ý khi chưa xóa tên doanh nghiệp”, ông Thành cho biết.
Loay hoay chưa biết xử lý thế nào, Đồng Nai dự tính cầu viện lên Bộ Kế hoạch và Đầu tư, giống như Ban quản lý Khu công nghiệp tỉnh Thái Bình từng làm với Công ty Tân Đài Việt. “Cần phải đưa các quy định như vậy vào nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư”, ông Thành đề xuất.
Trên thực tế, đây không chỉ là đề xuất của ông Thành, mà còn của nhiều lãnh đạo của các sở kế hoạch và đầu tư các tỉnh, thành phố. Ông Nguyễn Văn Tứ, Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư TP.Hà Nội cũng đã hơn một lần kiến nghị về điều này. 
Theo ông Tứ, các quy định về “khai tử” doanh nghiệp hiện nay chưa rõ ràng, khiến các cơ quan quản lý lúng túng trong xử lý doanh nghiệp bỏ trốn, dẫn tới tính trạng không ít doanh nghiệp FDI đóng cửa, nhưng vẫn chưa được xử lý.
Trao đổi với phóng viên Báo Đầu tư về vấn đề này, ông Đỗ Nhất Hoàng, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho biết, Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 108/2006/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư sẽ có những điều khoản quy định việc xử lý các trường hợp phải thanh lý dự án đầu tư và giải thể tổ chức kinh tế. 
“Nếu chủ đầu tư bỏ khỏi địa chỉ kinh doanh, thì các cơ quan quản lý địa phương thành lập tổ công tác để thanh lý dự án giống như tài sản vắng chủ, sau đó thanh toán các khoản nợ và làm thủ tục giải thể”, ông Hoàng cho biết.
Cũng phải nói ngay, sẽ không đơn giản để xử lý dứt điểm tình trạng này. Chỉ riêng trường hợp của Kwang Sung đã cho thấy, sự liên đới của hàng loạt quy định, cơ quan liên quan cũng như trách nhiệm đầu mối của UBND cấp tỉnh. Rõ ràng, giải pháp xử lý doanh nghiệp bỏ trốn cần sự thống nhất cả về pháp lý, cũng như trách nhiệm của các cơ quan liên quan...
Theo Hà Nguyễn
Báo đầu tư